English
中文 (中国)
เช็กด่วน! ข้อเข่าเสื่อม รู้ทันอาการ สาเหตุ และวิธีดูแลข้อเข่าไม่ให้พังเร็ว
พ.ค.
เคยนั่งแล้วลุกมีเสียง “กร๊อบแกร๊บ” ที่เข่าไหม?
หลายคนคิดว่าแค่ “อายุมากขึ้น”เดี๋ยวก็ปวดเข่าเป็นธรรมดา แต่จริง ๆ แล้วอาการปวด ตึง ลุกนั่งลำบาก หรือเดินขึ้นบันไดแล้วเจ็บจี๊ด อาจเป็นสัญญาณเริ่มต้นของ “ข้อเข่าเสื่อม” ที่กำลังค่อย ๆ มาเยือนแบบไม่รู้ตัว ยิ่งปล่อยไว้นาน กระดูกอ่อนที่เคยช่วยซัพพอร์ตแรงกระแทกก็ยิ่งสึก จนส่งผลต่อการใช้ชีวิตในทุกวัน ไม่ว่าจะเดิน ช้อป เที่ยว หรือแม้แต่นั่งเฉย ๆ ก็อาจปวดได้
บทความนี้จะพาไปเช็กว่า “ข้อเข่าเสื่อม” เกิดจากอะไร มีอาการแบบไหนที่ควรเริ่มระวัง และถ้าเริ่มเสื่อมแล้ว ควรดูแลตัวเองยังไงให้ข้อเข่าใช้งานได้ดีไปอีกนาน
ข้อเข่าเสื่อม คืออะไร? รู้จักโรคยอดฮิตที่หลายคนเป็นโดยไม่รู้ตัว
“ข้อเข่าเสื่อม” คือภาวะที่กระดูกอ่อนบริเวณข้อเข่าเริ่มสึกหรอ ทำให้ข้อเข่าที่เคยเคลื่อนไหวลื่นไหล เริ่มฝืด เจ็บ หรือเกิดการอักเสบได้ง่ายขึ้น ปกติแล้วกระดูกอ่อนจะทำหน้าที่เหมือนเบาะรองแรงกระแทก แต่เมื่อใช้งานหนักมานาน หรือมีปัจจัยบางอย่างมากระตุ้น กระดูกอ่อนจะบางลงเรื่อย ๆ จนกระดูกเริ่มเสียดสีกันโดยตรง ส่งผลให้เกิดอาการปวด บวม และขยับลำบาก
หลายคนมักเข้าใจว่า “ข้อเข่าเสื่อม” จะเกิดเฉพาะผู้สูงอายุ แต่จริง ๆ แล้วคนวัยทำงาน หรือคนอายุน้อยก็มีโอกาสเป็นได้ โดยเฉพาะถ้ามีพฤติกรรมใช้เข่าหนักในชีวิตประจำวัน
ทำไมข้อเข่าถึงเสื่อม? รวมสาเหตุที่หลายคนมองข้าม
- อายุที่เพิ่มขึ้น: เมื่ออายุมากขึ้น กระดูกอ่อนจะค่อย ๆ เสื่อมตามธรรมชาติ ทำให้ข้อเข่ารับแรงได้น้อยลง จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมผู้สูงอายุถึงมีโอกาสเกิดข้อเข่าเสื่อมมากขึ้น แต่! อายุไม่ใช่สาเหตุเดียว เพราะบางคนอายุยังไม่มากก็เริ่มมีอาการแล้ว
- น้ำหนักตัวเยอะเข่ารับภาระหนักเกินไป : ทุกครั้งที่เดิน วิ่ง หรือขึ้นบันได ข้อเข่าต้องรับน้ำหนักมากกว่าน้ำหนักตัวหลายเท่า ดังนั้นถ้าน้ำหนักตัวมาก เข่าก็ต้องทำงานหนักขึ้นทุกวัน จนกระดูกอ่อนสึกเร็วกว่าเดิม หลายคนเริ่มมีอาการปวดเข่าตั้งแต่อายุยังน้อย เพราะเข่าต้องแบกรับน้ำหนักสะสมเป็นเวลานาน
- ใช้งานข้อเข่าหนักเกินไป: คนที่ต้องยืนนาน เดินเยอะ ยกของหนัก หรือเล่นกีฬาที่มีแรงกระแทกสูง เช่น วิ่ง กระโดด ฟุตบอล หรือบาสเกตบอล อาจมีความเสี่ยงข้อเข่าเสื่อมเร็วกว่าคนทั่วไป รวมถึงพฤติกรรมเล็ก ๆ ที่ทำทุกวัน เช่น
- นั่งพับเพียบ
- นั่งยอง ๆ
- คุกเข่านาน
- ขึ้นลงบันไดบ่อย
- เคยได้รับบาดเจ็บที่เข่า: คนที่เคยเอ็นฉีก หมอนรองเข่าบาดเจ็บ หรือข้อเข่ากระแทกแรง ๆ มาก่อน มีโอกาสเกิดข้อเข่าเสื่อมเร็วขึ้น เพราะโครงสร้างภายในข้อเข่าอาจไม่แข็งแรงเหมือนเดิม
- กล้ามเนื้อต้นขาอ่อนแรง: หลายคนไม่รู้ว่า “กล้ามเนื้อต้นขา” มีส่วนสำคัญมากในการช่วยพยุงข้อเข่า ถ้ากล้ามเนื้อไม่แข็งแรง เข่าจะรับแรงแทนมากขึ้น จนเกิดอาการปวดหรือเสื่อมไวกว่าเดิม
เช็ก 6 อาการเตือน “ข้อเข่าเสื่อม” ที่ไม่ควรมองข้าม!
- ปวดเข่าเวลาขยับหรือเดินโดยเฉพาะตอนลุกนั่ง เดินขึ้นลงบันได หรือย่อตัว
- เข่าฝืดตึง ขยับไม่คล่อง หลายคนจะรู้สึกชัดช่วงตื่นนอน หรือหลังนั่งนาน ๆ
- มีเสียงดังในข้อเข่า เวลาเดินงอเข่าหรือขยับอาจมีเสียง “กร๊อบแกร๊บ” หรือเสียงลั่นในข้อ
- ข้อเข่าบวมอักเสบ บางวันปวดจนรู้สึกร้อน หรือบวมชัดเจนบริเวณรอบข้อเข่า
- เดินไม่มั่นคงรู้สึกเข่าหลวม บางคนรู้สึกเหมือนเข่าจะทรุด เดินแล้วไม่มั่นใจ
- เหยียดหรืองอเข่าได้ไม่สุด หากเริ่มงอหรือเหยียดขาได้ไม่เท่าเดิม อาจเป็นสัญญาณว่าข้อเริ่มเสื่อมมากขึ้น
ข้อเข่าเสื่อม ดูแลยังไงดี? ยิ่งเริ่มดูแลเร็ว ยิ่งช่วยชะลอการเสื่อมได้
ข่าวดีคือ “ข้อเข่าเสื่อม” ไม่ได้แปลว่าต้องผ่าตัดทุกคน ถ้ารู้ตัวเร็วและดูแลถูกวิธี ก็สามารถช่วยลดอาการปวดและชะลอการเสื่อมได้
- ควบคุมน้ำหนักลดภาระข้อเข่า แค่ลดน้ำหนักลงบางส่วน ก็ช่วยให้ข้อเข่ารับแรงน้อยลงอย่างเห็นได้ชัด หลายคนพอเริ่มลดน้ำหนัก อาการปวดเข่าก็ดีขึ้นตามไปด้วย
- ออกกำลังกายแบบถนอมข้อ คนปวดเข่าไม่ได้แปลว่าห้ามออกกำลังกาย แต่ควรเลือกแบบที่แรงกระแทกต่ำ เช่น
- เดินเร็ว
- ปั่นจักรยาน
- ว่ายน้ำ
- บริหารกล้ามเนื้อต้นขา
- เลี่ยงท่าที่กดเข่าหนัก ถ้าเริ่มมีอาการ ควรลดพฤติกรรมที่เพิ่มแรงกดข้อเข่า เช่น
- นั่งพับเพียบ
- นั่งยอง ๆ
- คุกเข่านาน
- ขึ้นลงบันไดบ่อย
- ฝึกบริหารข้อเข่าอย่างสม่ำเสมอ หนึ่งในท่าที่ช่วยลดความตึงและเสริมความแข็งแรงได้ คือ ท่าเหยียดเข่าค้าง
วิธีทำง่าย ๆ
- นั่งบนเก้าอี้หลังตรง
- เหยียดขาให้ตรง
- เกร็งต้นขาค้างไว้ประมาณ 10 วินาที
- สลับข้าง ทำซ้ำประมาณ 10 ครั้ง
อย่าปล่อยให้ปวดเรื้อรัง หลายคนทนปวดจนเดินผิดท่า หรือเลี่ยงการใช้ขาไปเลย สุดท้ายกล้ามเนื้อยิ่งอ่อนแรง และข้อเข่ายิ่งเสื่อมเร็วขึ้น
ถ้ามีอาการปวดต่อเนื่อง บวม หรือใช้ชีวิตลำบาก ควรปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจประเมินอย่างละเอียด
ข้อเข่าเสื่อม รักษาได้ไหม?
การรักษาข้อเข่าเสื่อมมีหลายวิธี ตั้งแต่การดูแลตัวเอง กายภาพบำบัด การใช้ยา ไปจนถึงการรักษาทางการแพทย์เฉพาะทาง แพทย์จะพิจารณาตามอาการและระดับความเสื่อมของแต่ละคน เช่น
ระยะเริ่มต้น
- ปรับพฤติกรรม
- ลดน้ำหนัก
- กายภาพบำบัด
- บริหารกล้ามเนื้อ
ระยะปานกลาง
- ใช้ยาเพื่อลดปวดและอักเสบ
- ฉีดสารหล่อลื่นข้อเข่า
- ฟื้นฟูข้อเข่าเฉพาะทาง
ระยะรุนแรง
- อาจต้องพิจารณาการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่า
สรุปว่า อย่ารอให้ “เดินไม่ไหว” แล้วค่อยดูแล
“ข้อเข่าเสื่อม”ไม่ใช่เรื่องไกลตัวอีกต่อไป เพราะแค่พฤติกรรมเล็ก ๆ ในชีวิตประจำวัน ก็อาจเร่งให้ข้อเข่าเสื่อมเร็วขึ้นโดยไม่รู้ตัว
ถ้าเริ่มมีอาการปวดเข่า ลุกนั่งลำบาก เดินขึ้นลงบันไดไม่คล่อง หรือเข่ามีเสียงเวลาเคลื่อนไหว อย่าปล่อยไว้จนกระทบการใช้ชีวิต เพราะยิ่งรู้เร็ว ดูแลเร็ว ก็ยิ่งช่วยชะลอการเสื่อมและลดโอกาสปวดเรื้อรังในอนาคตได้
สำหรับใครที่เริ่มกังวลเรื่องอาการปวดเข่า หรืออยากประเมินความเสี่ยง “ข้อเข่าเสื่อม” แบบละเอียด สามารถเข้ามาปรึกษาทีมแพทย์ด้านกายภาพและข้อเข่าได้ที่ S’RENE by SLC เพื่อวางแผนดูแล ฟื้นฟู และเลือกแนวทางรักษาที่เหมาะกับไลฟ์สไตล์ของแต่ละคน ให้กลับมาเคลื่อนไหวได้มั่นใจ ใช้ชีวิตได้คล่องตัวในทุกวัน
สามารถติดตาม S’RENE by SLC ได้ที่