ฝีดาษลิง คืออะไร? สังเกตอาการเสี่ยงพร้อมวิธีป้องกัน

มื่อไม่นานมานี้ โรค ฝีดาษลิง กลับมาเป็นประเด็นที่หลายคนให้ความสนใจอีกครั้ง หลังจากพบผู้ติดเชื้อสะสมในประเทศไทยประมาณ 1,000 ราย นับตั้งแต่ปี 2565 โดยพบมากที่สุดในกรุงเทพฯ ถึง 458 ราย และล่าสุด (27 มกราคม 2569) นนทบุรีมีผู้ป่วยสะสมถึง 50 ราย แม้โรคนี้จะไม่รุนแรงเท่าโรคระบาดอื่นๆ แต่การรู้จักอาการและวิธีป้องกันตัวเองก็เป็นสิ่งสำคัญ เพราะโรคฝีดาษวานรติดต่อได้และอาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพหากไม่ได้รับการดูแลที่เหมาะสม 

โรค ฝีดาษลิง (Mpox) คืออะไร 

โรค Mpox หรือเดิมชื่อว่า โรค ฝีดาษลิง หรือ ฝีดาษวานร (Monkeypox) เกิดจากเชื้อไวรัสในกลุ่ม Orthopoxvirus ซึ่งเป็นกลุ่มเดียวกับไวรัสฝีดาษ แต่รุนแรงน้อยกว่ามาก ชื่อของโรคมาจากการที่ค้นพบเชื้อครั้งแรกในลิงทดลองเมื่อปี 1958 แต่องค์การอนามัยโลก (WHO) ได้เปลี่ยนชื่อในภายหลังเป็น “Mpox” เนื่องจากลิงไม่ใช่สัตว์แพร่เชื้อหลักและเพื่อลดการเหยียดหรือการตีตรา ผู้ป่วยรายแรกพบในคนปี 1970 ปัจจุบันโรคนี้พบได้ในหลายประเทศทั่วโลก โดยเฉพาะในกลุ่มที่มีการสัมผัสใกล้ชิดกับผู้ป่วย 

อาการโรค ฝีดาษลิง ที่ต้องสังเกต 

หลังติดเชื้อ จะมีระยะฟักตัว 5-21 วัน โดยอาการจะค่อยๆ ปรากฏตามลำดับ ดังนี้: 

• ระยะแรก (วันที่ 0-5): มีไข้ ปวดศีรษะ ปวดกล้ามเนื้อ เจ็บคอ และต่อมน้ำเหลืองโต ซึ่งเป็นสัญญาณเริ่มต้นที่บอกว่าร่างกายกำลังต่อสู้กับเชื้อโรค อาการในช่วงนี้คล้ายกับไข้หวัดทั่วไป 
• ระยะผื่น (1-3 วันหลังมีไข้): เริ่มมีผื่นขึ้นที่ใบหน้า แล้วค่อยๆ กระจายไปที่ฝ่ามือ ฝ่าเท้า และส่วนอื่นๆ ของร่างกาย ผื่นจะค่อยๆ เปลี่ยนจากตุ่มแดง เป็นตุ่มน้ำใส ตุ่มหนอง และแห้งเป็นสะเก็ดในที่สุด  

ผู้ป่วยส่วนใหญ่มักพบผื่นที่ใบหน้าถึง 95% และฝ่ามือฝ่าเท้า 75% นอกจากนี้อาจพบได้ที่อวัยวะเพศหรือช่องปากด้วย 

การติดต่อและกลุ่มเสี่ยงโรคฝีดาษลิง 

โรคฝีดาษลิงติดต่อได้สองทาง คือจากสัตว์สู่คน โดยเฉพาะสัตว์ฟันแทะเช่นหนู และลิง หรือจากคนสู่คน ผ่านทางสารคัดหลั่ง ตุ่มหนอง หรือการสัมผัสใกล้ชิด 

กลุ่มที่มีความเสี่ยงสูงต่อการติดเชื้อรุนแรง ต้องระมัดระวังเป็นพิเศษและหลีกเลี่ยงการสัมผัสกับผู้ป่วย ได้แก่  

• ผู้ที่มีภูมิคุ้มกันต่ำ  
• ผู้ติดเชื้อ HIV  
• เด็กอายุต่ำกว่า 8 ปี  
• ผู้ป่วยมะเร็ง

วิธีการป้องกันโรค ฝีดาษลิง 

การป้องกันโรคฝีดาษลิงทำได้หลายวิธี ดังนี้: 

• รักษาสุขอนามัยส่วนตัว: ล้างมือบ่อยๆ ด้วยสบู่หรือเจลแอลกอฮอล์ สวมหน้ากากอนามัยในพื้นที่เสี่ยง และหลีกเลี่ยงการสัมผัสผู้ป่วยหรือสัตว์ที่มีอาการ การรักษาความสะอาดเป็นวิธีพื้นฐานที่ช่วยลดความเสี่ยงได้มาก 
• หลีกเลี่ยงการใช้ของร่วมกัน: ไม่ใช้ของส่วนตัวร่วมกับผู้อื่น เช่น ผ้าเช็ดตัว ผ้าปูที่นอน หรือเสื้อผ้า เพราะเชื้อสามารถติดต่อผ่านสิ่งของที่ผู้ป่วยใช้ได้ 
• ระวังการบริโภคอาหาร: หลีกเลี่ยงการกินเนื้อสัตว์ที่ปรุงไม่สุก โดยเฉพาะสัตว์ป่าหรือสัตว์ที่อาจเป็นพาหะของโรค การปรุงอาหารให้สุกจะช่วยกำจัดเชื้อได้ 

สำหรับวัคซีนป้องกัน ปัจจุบันมีวัคซีนฝีดาษที่ช่วยป้องกันโรคฝีดาษวานรได้ประมาณ 85% โดยผู้ที่เคยฉีดวัคซีนฝีดาษมาก่อน (เกิดก่อน พ.ศ. 2523) จะมีภูมิคุ้มกันอยู่บ้าง หากสงสัยว่าตนเองมีความเสี่ยงหรือต้องการข้อมูลเพิ่มเติม สามารถติดต่อกรมควบคุมโรคได้ที่สายด่วน 1422

สรุป โรคฝีดาษลิง ต้องป้องกันตัวเองอย่างไร 

โรคฝีดาษลิงเป็นโรคที่ป้องกันได้ แม้จะติดต่อได้ง่าย แต่ด้วยการรู้จักอาการ การรักษาสุขอนามัย และการหลีกเลี่ยงพฤติกรรมเสี่ยง ก็สามารถลดโอกาสติดเชื้อได้อย่างมาก การดูแลสุขภาพเชิงป้องกันจึงเป็นเรื่องสำคัญ 

นอกจากการป้องกันโรคติดเชื้อแล้ว การตรวจสุขภาพประจำปีและการเสริมภูมิคุ้มกันก็เป็นส่วนสำคัญในการดูแลสุขภาพ S’RENE by SLC มีโปรแกรมตรวจสุขภาพเชิงป้องกัน Preventive Check Up ที่ครอบคลุมการตรวจ 16 รายการ พร้อมคำปรึกษาจากแพทย์เฉพาะทางด้านเวชศาสตร์ป้องกัน รวมถึงโปรแกรม IV Therapy ที่ช่วยเสริมการทำงานของภูมิคุ้มกันให้ร่างกายแข็งแรง พร้อมรับมือกับโรคต่างๆ 

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่: 

• สาขาทองหล่อ ชั้น 4 – โทร 064-184-5237 
• สาขาชาน แจ้งวัฒนะ 14 ชั้น 2 – โทร 099-807-7261 
• สาขาพาราไดซ์ พาร์ค ชั้น 3 – โทร 081-249-7055 
• สาขาเซ็นทรัลลาดพร้าว ชั้น 6 – โทร 080-245-7669 
• สาขาสยาม – โทร 081-249-6392 

LINE: @SRENEbySLC หรือคลิก https://bit.ly/3IlXtvw 

*ดำเนินการภายใต้การดูแลของแพทย์เท่านั้น **เฉพาะสาขาที่ร่วมรายการ

รายการอ้างอิง 

World Health Organization. (2024, August). Mpox (Fact sheet). World Health Organization. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/mpox   

Centers for Disease Control and Prevention. (2024). Monkeypox (mpox). U.S. Department of Health & Human Services, Centers for Disease Control and Prevention. https://www.cdc.gov/monkeypox/index.html  

กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. (n.d.). โรคติดเชื้อฝีดาษวานร (Monkeypox). https://ddc.moph.go.th/monkeypox/info.php